13.07.2021

NASZ RAPORT. Odbudowa Pałacu Saskiego. Jaka będzie formuła, harmonogram i koszty wielkiego przedsięwzięcia

Raporty
<strong>NASZ RAPORT.</strong> Odbudowa Pałacu Saskiego. Jaka będzie formuła, harmonogram i koszty wielkiego przedsięwzięciaScreen: Twitter/prezydent.pl

Odtworzenie historycznego układu zachodniej pierzei Placu Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie obejmująca odbudowę Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla oraz kamienic przy ulicy Królewskiej to idea powracająca od końca II wojny światowej, nazywana czasami ostatnim akordem powojennej odbudowy stolicy. Była ona jednym ze sztandarowych projektów warszawskiej prezydentury Śp. Lecha Kaczyńskiego. Mówiło się też o jej realizacji na setną rocznicę odzyskania niepodległości przez Polskę w 2018 r. Teraz inicjatywa nabiera realnych kształtów jako jeden z elementów Polskiego Ładu. 7 lipca Prezydent Andrzej Duda wniósł do Sejmu projekt ustawy o odbudowie pałacu Saskiego, pałacu Brühla oraz kamienic przy ulicy Królewskiej w Warszawie. Przyglądamy się formule, terminom i kosztom tej wielkiej inwestycji.

Budowa Pałacu Saskiego w pierwotnej wersji rozpoczęła się w latach 60-ych XVII stulecia z inicjatywy Jana Andrzeja Morsztyna, polityka i jednego z najwybitniejszych poetów polskiego baroku. Pałac zakupił potem król August II Mocny, który rozpoczął jego przebudowę ukończoną w 1724 roku. W ramach rozbudowy obiektu przyłączono do obszaru kompleksu pałacowego sąsiadujące z nim rezydencje magnackie, w tym późniejszy pałac Brühla. Na początku XIX wieku w Pałacu Saskim mieściło się Liceum Warszawskie, którego wieloletnim dyrektorem był Samuel Bogumił Linde, jednym z nauczycieli Mikołaj Chopin, a jednym z mieszkańców – młody Fryderyk Chopin. W okresie II Rzeczypospolitej Polskiej kompleks należał do władz wojskowych – w pałacu Saskim ulokowano Sztab Generalny Wojska Polskiego, a w latach 1930–1937 pałac był siedzibą Biura Szyfrów. To tam w grudniu 1932 dokonano pierwszego złamania kodu niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma. Po wybuchu II wojny światowej, w wyniku kapitulacji Warszawy we wrześniu 1939 roku pałac zajął Wehrmacht. Po upadku powstania warszawskiego, w dniach 27–29 grudnia 1944 roku gmach został wysadzony w powietrze przez żołnierzy niemieckich.

Plany odbudowy Pałaców Saskiego i Brühla, formułowane przez cały okres powojenny, nie doczekały się dotychczas realizacji. W styczniu 2004 roku z inicjatywy Prezydenta m.st. Warszawy Lecha Kaczyńskiego ogłoszono przetarg na odbudowę Pałacu Saskiego i Pałacu Brühla w formule partnerstwa publiczno-prywatnego. Przygotowanie inwestycji napotkało jednak liczne problemy, których finalnym efektem było jej zaniechanie w 2008 roku. 11 listopada 2018 roku Prezydent Rzeczypospolitej podpisał Deklarację o restytucji Pałacu Saskiego w Warszawie. 16 maja 2021 roku na prezentacji Polskiego Ładu, ogłoszono rozpoczęcie odbudowy Pałacu Saskiego.

Specustawa

Odbudowa Pałacu Saskiego wraz z przylegającymi obiektami ma być realizowana w oparciu o tzw. specustawę, tj. szczególną, jednostkową regulację dotyczącą tylko danego specyficznego przedsięwzięcia i przewidującą specjalne rozwiązania prawne, polegające przede wszystkim na wyjęciu pewnych aspektów projektu spod obowiązujących, zwykle uciążliwych i czasochłonnych, reżimów i procedur. Prezydent, jako wnioskodawca projektu specustawy, podkreślił w uzasadnieniu, że prowadzenie inwestycji polegającej na odbudowie zachodniej pierzei Placu Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie w oparciu o istniejące regulacje nie gwarantuje sprawnego i skutecznego jej zakończenia.

Posłużenie się regulacją szczególną pozwala na koncentrację w jednym postępowaniu i jednej decyzji kompleksowych skutków administracyjnoprawnych oraz rzeczowych, co znacząco usprawnia proces inwestycyjny w projektach mających zasadnicze znaczenie dla państwa, w tym inwestycji określanych generalnie (budowa dróg publicznych lub lotnisk użytku publicznego) oraz inwestycji dotyczących konkretnych przedsięwzięć (np. przygotowanie turnieju finałowego Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012).

Regulacje szczególne wprowadzane specustawą, służące sprawnemu i skutecznemu wykonaniu inwestycji dotyczącej odbudowy zachodniej pierzei Placu Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie, polegają przede wszystkim na:

  1. określeniu inwestycji w zakresie odbudowy zachodniej pierzei Placu Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie jako celu publicznego w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami;

  2. zastosowaniu skróconego trybu postępowania administracyjnego (w obu instancjach) oraz postępowania sądowoadministracyjnego (przed wojewódzkim sądem administracyjnym i Naczelnym Sądem Administracyjnym), z jednoczesnym zachowaniem procesowych gwarancji stron postępowania. Wprowadzenie takich regulacji jest uzasadnione nie tylko celami ustawy, ale również ograniczeniem kręgu podmiotów, w tym właścicieli nieruchomości położonych na obszarze objętym planowanymi inwestycjami, których będą dotyczyć skutki wprowadzenia niniejszej ustawy;

  3. ograniczeniu możliwości stwierdzenia nieważności decyzji przez właściwy organ administracji lub sąd administracyjny.

Zakres i przeznaczenie inwestycji

Inwestycja ma objąć swoim zakresem odbudowę Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla trzech kamienic – dawnych nieruchomości warszawskich przy ulicy Królewskiej 6 (tzw. kamienicy Ludwika Malhome’a), Królewskiej 8 oraz Królewskiej 10/12 (tzw. kamienicy Lesslów lub Strasburgera). Odbudowa ww. obiektów ma nastąpić według zewnętrznego kształtu architektonicznego, jaki obiekty te miały na dzień 31 sierpnia 1939 r.

Obiekty powstałe w wyniku realizacji przedsięwzięcia mają zostać przeznaczone na potrzeby Kancelarii Senatu i Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego, a także na potrzeby innych podmiotów, jednakże podmioty te będą mogły otrzymać obiekty powstałe w wyniku odbudowy pod warunkiem, że zostaną one przeznaczone na prowadzenie działalności kulturalnej, edukacyjnej i społecznie użytecznej.

O szczegółowym przeznaczeniu obiektów na prowadzenie działalności kulturalnej, edukacyjnej i społecznie użytecznej zadecyduje minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Inwestycja w zostanie sfinansowana z budżetu państwa z części pozostającej w dyspozycji tegoż ministra lub z innych źródeł.

Model inwestycji – spółka celowa

Inwestorem w przedsięwzięciu związanym z odbudową Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla oraz kamienic przy ulicy Królewskiej będzie Skarb Państwa, który utworzy Spółkę Celową, w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Powierzenie przygotowania i realizacji inwestycji wyspecjalizowanemu podmiotowi ma usprawnić i zapewnić efektywność zarządzania tym procesem, a co za tym idzie skrócić jego czas i obniżyć jego koszty.

Kapitał zakładowy Spółki Celowej wynosił będzie co najmniej 2 000 000 zł. Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego będzie wykonywał nadzór i kontrolę nad Spółką Celową zgodnie z art. 175 ustawy z o finansach publicznych, a także będzie uprawniony do wykonywania praw z udziałów Skarbu Państwa w Spółce Celowej.

W myśl projektowanej ustawy, zarząd Spółki Celowej będzie się składał z nie więcej niż 3 osób, zaś rada nadzorcza tego podmiotu będzie się składała z 6 osób. W skład Rady Nadzorczej Spółki Celowej wejdzie po jednej osobie wskazanej przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Prezesa Rady Ministrów, ministra do spraw finansów publicznych oraz Prezydenta m. st. Warszawy, a także dwie osoby wskazane przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.

Spółka celowa będzie wnioskodawcą i stroną postepowań związanych z realizacją inwestycji, w tym postępowania w sprawie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych, decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji, a w dalszych etapach – pozwolenia na budowę i pozwolenia na użytkowanie.

Dążąc do zapewnienia odpowiedniego wsparcia merytorycznego ministrowi właściwemu do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego projektowana ustawa przewiduje utworzenie przy ministrze Rady Odbudowy o charakterze opiniodawczo-doradczym. Do zadań Rady należeć będzie opiniowanie wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji, opiniowanie projektu budowlanego w zakresie dotyczącym odtworzenia historycznego układu urbanistycznego i budowlanego inwestycji a także wyrażanie opinii w innych sprawach dotyczących inwestycji przedstawionych Radzie przez ministra.

Harmonogram i finansowanie inwestycji

W projekcie ani w uzasadnieniu ustawy nie zdefiniowano szczegółowego harmonogramu inwestycji, aczkolwiek jego ramy wynikają z przedstawionego harmonogramu zaangażowania finansowego. W praktyce zależeć on będzie od postępów prac przygotowawczych, trwania procesów projektowania i przetargu. Założono, że całość inwestycji i zaangażowania finansowego zamknie się w okresie 10 lat (2021-30). Łączny koszt przedsięwzięć realizowanych na podstawie projektowanych przepisów wyniesie na przestrzeni 10 lat prawie 2,5 mld zł (w projekcie mowa dokładnie o 2 453 230 000 zł). Na przywoływaną powyżej sumę składają się wydatki zaplanowane na poszczególne lata:

  • rok 2021 – 20 420 000 zł

  • rok 2022 – 77 980 000 zł

  • rok 2023 – 96 130 000 zł

  • rok 2024 – 160 390 000 zł

  • rok 2025 – 461 770 000 zł

  • rok 2026 – 673 280 000 zł

  • rok 2027 – 524 930 000 zł

  • rok 2028 – 368 730 000 zł

  • rok 2029 – 38 700 000 zł

  • rok 2030 – 30 900 000 zł

Zdecydowana większość ogólnej kwoty inwestycji przypada więc na lata 2025-28 i należy przyjąć, że to będzie realny czas prowadzenia fazy konstrukcyjnej. Wcześniejszy okres to prace przygotowawcze (uzyskanie wymaganych pozwoleń, decyzji itd.), projektowe, wreszcie – przetargowe.

Prezydencki projekt ustawy został już skierowany do I czytania w Komisji Kultury i Środków Przekazu Sejmu RP.

md

przeglądaj

inne artykuły tej kategorii

Nasi dziennikarze przez 24 godziny na dobę monitorują wydarzenia i informują o wszystkim, co istotne w polskim prawie oraz pracy organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości

wróć na początek strony
TWEETUJ Z NAMItwitter
facebookODWIEDŹ PROFIL